Położenie i powierzchnia
Gmina Stanin położona jest w północno – zachodniej części województwa lubelskiego. Od północnego wschodu graniczy z gminą Łuków, od południowego zachodu z gminą Wola Mysłowska, od północnego zachodu z gminą Stoczek Łukowski, od południowego wschodu z gminą Wojcieszków od południa z gminą Krzywda . Leży w odległości 17 km od Łukowa, 99 km od Lublina i 100 km od Warszawy. Gmina leży na szlaku łączącym Łuków z Żelechowem i Krzywdą na południu. Dlatego też na jej terenie krzyżują się drogi powiatowe i wojewódzkie biegnące w kierunkach tych miejscowości. Zajmuje powierzchnię 160 km 2.
W podziale fizyczno-geograficznym kraju, Gmina Stanin należy do podprowincji Nizin Środkowopolskich oraz mniejszej jednostki w randze makroregionu – Niziny Południowopodlaskiej obejmującej: Równinę Łukowską, na której leży zdecydowanie większa część gminy oraz Wysoczyznę Żelechowską, na której leży niewielka, zachodnia część terenu gminy, tj. okolice miejscowości Wnętrzne.
Środowisko przyrodnicze
Ponieważ gmina położna jest w makroregionie Niziny Południowopolskiej, cały jej obszar wchodzi w skład Równiny Łukowskiej. Jest to teren łagodnie pofałdowany, piaszczysty, urozmaicony poprzez niskie wały wydmowe. Na powierzchni całej gminy występują utwory zlodowacenia środkowopolskiego. Znajdują się tu dwa poziomy glin zwałowych, których obszerne płaty odsłaniają się na powierzchni w okolicach miejscowości Celiny i Wnętrzne. Pozostały obszar gminy pokryty jest piaskiem i żwirami wodno-lądowymi. Teren gminy obfituje w kruszywo naturalne grube tzw. pospółki i kruszywa naturalne drobne, czyli piaski.
Region zasobny jest również w wody podziemne o znaczeniu użytkowym. Gmina Stanin położona jest w dorzeczu Wieprza. Przez jej obszar płyną dwie rzeki: Bystrzyca i Wilkojadka. W dolinie Wilkojadki występują trzy kompleksy stawów rybnych, które są największymi zbiornikami w gminie. Łączna powierzchnia stawów rybnych wynosi 57 ha. Krajobraz gminy urozmaicają również doliny, lasy, bagna oraz mniejsze zbiorniki wodne.
Do terenów zróżnicowanych krajobrazowo należą:
- doliny rzek Bystrzycy i Wilkojadki;
- rozległe kompleksy łąk „Kobylanka” i „Orodzień” są to tereny zabagnione z zachowaną różnorodnością biologiczną, obszar ten zaliczono do grupy dolin rzek o randze regionalnej w skali regionu lubelskiego.
Bardzo ważnym elementem utrzymującym równowagę w środowisku przyrodniczym są lasy rozmieszczone równomiernie na terenie gminy. Zajmują one 2 764 ha, co stanowi 17,24 % ogólnej powierzchni gminy. Lasy charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem siedliskowym, z przewagą i dominacją boru świeżego. Panującym gatunkiem jest sosna. Wartość przyrodniczą stanowi fragment rozległego kompleksu leśnego „Kryńszczak” o krajowej randze przyrodniczej oraz dolina rzeki Bystrzycy o randze regionalnej.
Gmina Stanin jest gminą typowo rolniczą, ogólna powierzchnia użytków rolnych wynosi 11 836 ha co stanowi 86,4 ogólnej powierzchni gminy. Składają się na nią grunty orne, użytki zielone.
Demografia
Z roku na rok systematycznie maleje liczba ludności. Na dzień 31 grudnia 2024 roku liczba mieszkańców wyniosła 9 494 os., spośród których 50,33 % stanowią mężczyźni, zaś kobiety 49,67 %. Najwięcej mieszkańców zamieszkuje w miejscowości Sarnów i Stanin.
W zakresie realizacji zadań administracji samorządowej Gmina podzielona jest na 29 sołectw.
| Lp. | Nazwa miejscowości | Liczba mieszkańców w 1989 roku | Liczba mieszkańców w 2003 roku | Liczba mieszkańców w 2012 roku |
Liczba mieszkańców w 2020 roku | Liczba mieszkańców w 2022 roku | Liczba mieszkańców w 2024 roku |
| 1. | Aleksandrów | 193 | 178 | 185 | 159 | 159 | 144 |
| 2. | Anonin | 489 | 488 | 485 | 471 | 452 | 452 |
| 3. | Borowina | 183 | 177 | 163 | 162 | 162 | 160 |
| 4. | Celiny Szlacheckie | 216 | 197 | 177 | 184 | 183 | 176 |
| 5. | Celiny Włościanskie | 411 | 372 | 340 | 309 | 309 | 302 |
| 6. | Gózd | 523 | 492 | 490 | 468 | 454 | 439 |
| 7. | Jarczówek | 328 | 315 | 288 | 296 | 293 | 297 |
| 8. | Jeleniec | 625 | 592 | 535 | 495 | 486 | 480 |
| 9. | Jonnik | 385 | 392 | 333 | 308 | 305 | 292 |
| 10. | Józefów | 393 | 375 | 366 | 365 | 366 | 366 |
| 11. | Kierzków | 283 | 253 | 249 | 246 | 248 | 242 |
| 12. | Kij | 150 | 140 | 118 | 122 | 127 | 132 |
| 13. | Kopina | 359 | 345 | 339 | 318 | 311 | 304 |
| 14. | Kosuty | 603 | 606 | 590 | 587 | 590 | 596 |
| 15. | Lipniak | 240 | 248 | 276 | 286 | 272 | 270 |
| 16. | Niedźwiadka | 236 | 202 | 176 | 170 | 161 | 163 |
| 17. | Nowa Wróblina | 158 | 181 | 170 | 158 | 153 | 149 |
| 18. | Nowy Stanin | 202 | 170 | 195 | 179 | 173 | 176 |
| 19. | Ogniwo | 215 | 205 | 206 | 181 | 186 | 177 |
| 20. | Sarnów | 754 | 799 | 791 | 897 | 900 | 880 |
| 21. | Stanin | 796 | 840 | 794 | 789 | 791 | 762 |
| 22. | Stara Gąska | 174 | 154 | 155 | 153 | 143 | 147 |
| 23. | Stara Wróblina | 244 | 242 | 220 | 231 | 228 | 228 |
| 24. | Tuchowicz | 453 | 465 | 482 | 486 | 478 | 468 |
| 25. | Wesołówka | 278 | 312 | 316 | 347 | 344 | 343 |
| 26. | Wnętrzne | 277 | 280 | 249 | 220 | 214 | 209 |
| 27. | Wólka Zastawska | 344 | 345 | 361 | 383 | 383 | 395 |
| 28. | Zagoździe | 312 | 275 | 243 | 211 | 205 | 198 |
| 29. | Zastawie + Jedlanka Osada od 1997 r. | 575 | 596 + 119 | 541 + 96 | 533 + 83 | 515 + 72 | 484 +63 |
| Ogółem | 10 399 | 10 356 | 10 067 | 9 799 | 9 663 | 9 494 | |
Statystyka mieszkańców gminy według wieku i płci
| Lata | 1993 | 2003 | 2010 | 2020 | 2022 | 2024 |
| Ludność ogółem w tym: | 10 516 | 10 356 | 10 067 | 9 799 | 9 663 | 9 494 |
| kobiety | 5 202 | 5 154 | 5 011 | 4 902 | 4 833 | 4 716 |
| mężczyźni | 5 314 | 5 202 | 5 056 | 4 897 | 4 830 | 4 778 |
| Wiek do 6 lat | 1 297 | 957 | 857 | 868 | 873 | 798 |
| Wiek 7 – 18 lat | 2 255 | 2 160 | 1 759 | 1 438 | 1 400 | 1 386 |
| Wiek produkcyjny w tym: | 5 306 | 5 594 | 5 868 | 5 862 | 5 715 | 5 602 |
| kobiety | 2 311 | 2 525 | 2 681 | 2 655 | 2 577 | 2 522 |
| mężczyźni | 2 995 | 3 069 | 3 187 | 3 207 | 3 138 | 3 080 |
| Wiek poprodukcyjny w tym: | 1 658 | 1 645 | 1 583 | 1 631 | 1 675 | 1 708 |
| kobiety | 1 127 | 1 096 | 1 057 | 1 103 | 1 115 | 1 101 |
| mężczyźni | 531 | 549 | 526 | 528 | 560 | 607 |